FLASHBACK PART 2:

1976: GREEK ROCK SCENE

Στο δεύτερο μέρος της στήλης Flashback, θα καταπιαστούμε ,για πρώτη φορά στα χρονικά αυτού του blog με δίσκους προερχόμενους από την ελληνική rock σκηνή. Μία σκηνή που έχει τη δική της ιδιαίτερα μεγάλη και σημαντική ιστορία, παρά το γεγονός ότι ουδέποτε ο εγχώριος μουσικός και όχι μόνο τύπος της έδωσε προβολή, αντίστοιχης σκηνών του εξωτερικού από τα εκεί ΜΜΕ. Σίγουρα, δεν υπάρχει κάποια χώρα όπου το rock απολαμβάνει τη μερίδα του λέοντος σε αυτόν τον τομέα, εντούτοις ακόμη και με αυτά τα δεδομένα , η προβολή όλων των παρακλαδιών της ντόπιας αλλά και της παγκόσμιας σκηνής παραμένει δυσανάλογη. Το παραπάνω , ασφαλώς και δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας «συνωμοσίας», αλλά έχει να κάνει με τον τρόπο που τα ελληνικά ΜΜΕ αντιλαμβάνονται τις έννοιες της κουλτούρας και της τέχνης γενικότερα, καθώς αυτή τους η αντιμετώπιση απαντάται και σε άλλα είδη μουσικής ,και όχι μόνο.

Τα παραπάνω δεν εμπόδισαν ένα σημαντικό κομμάτι του κόσμου να έρθει σε επαφή με τις εξελίξεις στο παγκόσμιο rock στερέωμα ήδη από τη δεκαετία του 1960 , με φυσική εξέλιξη το σχηματισμό συγκροτημάτων , που αποτέλεσαν τη ντόπια σκηνή σε αυτή την περίοδο.

‘Έτσι, κάνοντας μια μικρή αναδρομή, μπορούμε να πούμε ότι οι πρώτες προσπάθειες σε σχέση με αυτή τη μουσική στην Ελλάδα ήρθαν στις αρχές των 60s με συγκροτήματα που προσέγγιζαν περισσότερο τον pop/rock ήχο. Ήταν επηρεασμένα και από τα αντίστοιχα γαλλικά και ιταλικά σχήματα της εποχής, και στην πλειοψηφία τους αγνοούσαν σημαντικούς blues καλλιτέχνες όπως o Muddy Waters,BB King,κ.α. Τέτοια σχήματα ήταν οι Charms,Olympians, Idols, Vikings Dragons,Juniors και Forminx. Οι τελευταίοι ,με ηγέτη τον Βαγγέλη Παπαθανασίου, ήταν αυτοί που κατάφεραν να κάνουν και την μεγαλύτερη επιτυχία με το hit “Jeronimo Yanka” το 1964. Εντούτοις η κατάσταση αυτή δεν έμεινε στάσιμη, με αποτέλεσμα, λίγα χρόνια αργότερα και πιο συγκεκριμένα στα τέλη της δεκαετίας του 60, να εμφανιστεί μία νέα γενιά συγκροτημάτων που προσπάθησε να παρακολουθήσει και να επηρεαστεί από την «τροπή» που είχε πάρει το rock σε παγκόσμιο επίπεδο.

Παρά το γεγονός ότι η χώρα περνούσε μία πολύ δύσκολη περίοδο, ελέω δικτατορίας, μπάντες όπως οι Socrates Drank The Conium (αρχικά Persons), Δαμων και Φιντίας, Πελόμα Μποκιού, Εξαδάκτυλος και άλλοι κάνουν αισθητή την παρουσία τους, με συναυλίες σε διάφορους χώρους ανά την επικράτεια , αλλά και μια σειρά σπουδαίους δίσκους. Κομβικής σημασίας υπήρξαν δύο σχήματα : οι MGC των Πουλικάκου και Πολύτιμου, η πρώτη καθαρόαιμη rock μπάντα στα ελληνικά χρονικά (διασκεύαζαν Rolling Stones, Kinks, The Who, Hendrix) και βέβαια οι τεράστιοι Aphrodite’s Child (Στην σύνθεση των οποίων συμμετείχαν κολοσσιαίοι μουσικοί όπως ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, ο Ντέμης Ρούσσος και ο Λουκάς Σιδεράς), το πρώτο ελληνικό σχήμα που μπόρεσε να γνωρίσει μεγάλη εμπορική επιτυχία στο εξωτερικό ,αρχής γενομένης, από το single “Rain And Tears “ (1968). Τέσσερα χρόνια αργότερα ήρθε και η καλλιτεχνική τους κορύφωση με το υπερ-κλασικό (εμπνευσμένο από την «Αποκάλυψη») «666» , δίσκο –αριστούργημα για το παγκόσμιο progressive rock. Το συγκεκριμένο album μάλιστα έδωσε και το «έναυσμα» για την ανάδειξη του συγκεκριμένου ιδιώματος στην Ελλάδα.

Οι δυσμενείς συνθήκες της εποχής έπαιξαν τον ρόλο τους στην παρεμπόδιση της εξέλιξης των συγκροτημάτων , με συνέπεια, αρκετοί να περιμένουν ότι μετά την πτώση της χούντας, η σκηνή θα μπορούσε να αναπτυχθεί περισσότερο. Κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη, καθώς η περίοδος 1974-1977 σημαδεύτηκε από την ραγδαία άνοδο του έντεχνου, πολιτικοποιημένου τραγουδιού, που ήρθε να προστεθεί σε είδη που ήταν ανέκαθεν δημοφιλή (λαϊκό, δημοτικό). Η νέα αυτή πραγματικότητα είχε να κάνει με την ανάγκη του κόσμου, να εκφράσει ελεύθερα τις σκέψεις του και αυτό αποτυπώθηκε και στην Τέχνη, ενισχύοντας αυτό το μουσικό ιδίωμα που ,κακά τα ψέματα, ήταν πιο οικείο , ηχητικά, στους περισσότερους, σε σύγκριση με το rock.

Εντούτοις, η εγχώρια σκηνή συνέχιζε να βγάζει εξαιρετικούς δίσκους και νέα σχήματα , αν και τα χρόνια αυτά βαπτίστηκαν από κάποιους ως «πέτρινα» για τη μουσική αυτή στην Ελλάδα. Οι έντονες διεργασίες συνεχίστηκαν , παρά την αδιαφορία των τοπικών δισκογραφικών. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αυτή την περίοδο, εμφανίζονται εξειδικευμένα περιοδικά όπως το Μουσικό εξπρές και το Ποπ&Ροκ . Αντίθετα η χώρα αδυνατεί να μπει στο «συναυλιακό χάρτη», γεγονός που παίζει ρόλο στο να συνεχιστεί η «καθυστέρηση» στην αφομοίωση των μουσικών εξελίξεων σε διεθνές επίπεδο.

Στο παρόν άρθρο θα γίνει αναφορά στο 1976, μία χρονιά όπου έμελλε να αποδειχθεί ορόσημο. Σε γενικές γραμμές υπήρχαν και σε αυτήν τα βασικά αντιφατικά χαρακτηριστικά της περιόδου, που είδαμε και πρωτύτερα. Παρόλα αυτά το έτος αυτό σημαδεύτηκε από την κυκλοφορία σπουδαίων δίσκων αλλά και το ξεκίνημα συγκροτημάτων , των οποίων η ύπαρξη αποδείχθηκε καθοριστική.

Πιο συγκεκριμένα , ένα από αυτά τα σχήματα ήταν οι Vavoura Band, που ξεκινώντας το Σεπτέμβρη αυτής της χρονιάς, υπήρξαν πρωτοπόροι. Κινητήριος δύναμη της μπάντας ήταν ο Τζώνυ Βαβούρας ,ενώ κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του ήχου τους έπαιξε ο σπουδαίος κιθαρίστας Γιάννης Δρόλαπας. Ο τελευταίος ήταν ένας από τους πρώτους που πειραματίστηκαν με σκληρότερους ήχους, «ρουφώντας» σαν σφουγγάρι τα όσα συνέβαιναν στην παγκόσμια σκηνή. Δεν είναι τυχαίο ότι στους Vavoura Band ανήκει τόσο το πρώτο punk rock (“Vanna”) ,όσο και το πρώτο heavy metal (“The Curse”) κομμάτι που συνέθεσε ποτέ ελληνικό συγκρότημα. Παρόλα αυτά, ποτέ δεν μπόρεσαν να λάβουν την αναγνώριση που τους άξιζε. Ο λόγος ήταν ότι η παρουσία τους υπήρξε κύρια συναυλιακή, με τις πρώτες κυκλοφορίες να έρχονται στις απαρχές των 80s( το 7’ “Vanna G. Vanna”-1980), και να είναι μετρημένες έκτοτε. Πάντως όλες είναι προτεινόμενες, ενώ το 2003, κυκλοφόρησε το πολύ πλούσιο “Live –The Early Days”, που δίνει μια αρκετά πλήρη εικόνα του σχήματος την περίοδο που αναφερόμαστε.

Την επόμενη χρονιά ο Δρόλαπας θα έρθει σε επαφή με έναν χαρισματικό τραγουδιστή / συνθέτη που είχε επηρεαστεί σφόδρα από τον Frank Zappa. Ο λόγος φυσικά για τον Τζίμη Πανούση (R.I.P), ενώ με αυτό τον τρόπο μπήκαν οι βάσεις για τη δημιουργία των Μουσικών Ταξιαρχιών.

Την ίδια εποχή μία από της μεγαλύτερες μορφές της σκηνής ,ο Παύλος Σιδηρόπουλος, βρίσκεται σε μια ιδιάζουσα φάση. Μετά τη διάλυση του ντουέτου Δάμων και Φιντίας(όπου συνυπήρχε με τον Παντελή Δεληγιαννίδη), ασχολείται με το έντεχνο τραγούδι, ερμηνεύοντας σε δίσκους του Γιάννη Μαρκόπουλου. Δύο χρόνια αργότερα , θα αποφασίσει να συμπλεύσει με τους πρωτοεμφανιζόμενους Σπυριδούλα στον ιστορικό δίσκο «Φλου».

Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, το 1976 είχαμε πολύ σημαντικές κυκλοφορίες. Παρακάτω παρατίθενται οι πιο χαρακτηριστικές:

Socrates Drank The Conium-“Phos” (Vertigo)

Το 4ο album της μπάντας από τον Πειραιά, είναι κατά πολλούς ο καλύτερος rock δίσκος από Έλληνες καλλιτέχνες. Ηχογραφημένος στο Λονδίνο, με τον Βαγγέλη Παπαθανασίου στην παραγωγή, το “Phos” είναι ίσως το πληρέστερο πάντρεμα rock με παραδοσιακή ελληνική-κύρια ηπειρώτικη- μουσική, ανοίγοντας δρόμους που ακόμη και σήμερα ακολουθούνται (π.χ. V.I.C). Ο ήχος του, το βοηθάει να συμπλεύσει με την progressive αισθητική της εποχής, ενώ οι επιρροές από Wishbone Ash είναι κάτι παραπάνω από εμφανείς. Τα κομμάτια είναι όλα ένα και ένα. Κάποια εξ αυτών είναι επανεκτελέσεις παλαιότερων ,όπως το μυθικό “Starvation “ και το “Killer”. Και το album δεν μένει εκεί: “Time Of Pain”, “Queen Of The Universe”, και βέβαια το ανυπέρβλητο “Mountains”. Πέραν του διδύμου Τουρκογιώργη-Σπάθα, αναφορά πρέπει να γίνει και στο φανταστικό παίξιμο του Τρανταλίδη στα τύμπανα. Το “Phos” είναι ένα διαμάντι, απαραίτητο σε κάθε δισκοθήκη, ενώ μόνο τυχαίο δεν είναι ότι με τα χρόνια απέκτησε και φανατικούς φίλους εκτός Ελλάδας, παρά το γεγονός ότι η μπάντα δεν κατόρθωσε ποτέ να κάνει τη διεθνή καριέρα που τόσο άξιζε.

Δημήτρης Πουλικάκος – «Μεταφοραί-Εκδρομαί ο Μήτσος» (ΕΜΙ)

Στο παρόν άρθρο έγινε αναφορά στην τεράστια προσφορά του Δημήτρη Πουλικάκου στην υπόθεση rock στην Ελλάδα. Ήδη από την δεκαετία του 60 με τους MGC διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο, κάτι που συνεχίστηκε στις αρχές των 70s με τους Εξαδάκτυλος . Παρά το γεγονός ότι οι τελευταίοι αποδείχτηκαν βραχύβιοι , ο «θείος Νώντας» δεν το έβαλε κάτω , κυκλοφορώντας το 1976 έναν εμβληματικό δίσκο. Το album περιέχει και κομμάτια από την εποχή των Εξαδάκτυλος, ενώ η μπάντα που συνοδεύει τον «Μήτσο» είναι πραγματικά σπουδαία σε τραγούδια με έντονες blues rock και Frank Zappa επιρροές. Το «Σκόνη Πέτρες Λάσπη» είναι η πιο κλασική στιγμή εδώ, με τα πνευστά να δίνουν ένα ιδιαίτερο soul/jazz χρώμα. Ακόμη η στιχουργική είναι ενδεικτική της εποχής σε κομμάτια όπως το «Άνευ Ουσίας, Άνευ Σημασίας» , «Χτεσινά Τραίνα», «Κάλλιο Μιας Ώρας», ενώ στο «Σουπερμάρκετ» σατιρίζεται η νεοφανής –τότε- μανία του καταναλωτισμού. Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στις εκπληκτικές , πολυδιάστατες ενορχηστρώσεις και στο πλήθος γνωστών μουσικών που συμμετέχουν (Σπάθας, Τρανταλίδης, Κιουρκτσόγλου κ.α)

Ηρακλής Τριανταφυλλίδης- «Σε Άλλους Κόσμους» (ΕΜΙ)

Από τις πλέον ιδιάζουσες αλλά και αδικημένες περιπτώσεις καλλιτέχνη, ο χαρισματικός Ηρακλής έχει να παρουσιάσει μια μεγάλη και πλούσια μουσική πορεία που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 στην Θεσσαλονίκη. Μουσικός και ποιητής με έντονη κοινωνική και πολιτική συνείδηση και κύριο χαρακτηριστικό του, την τάση για πειραματισμό. Στις αρχές της δεκαετίας του 70, βρίσκεται μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, ενώ το 1973 γράφει το συγκεκριμένο concept album, που λόγω χουντικής λογοκρισίας και αδυναμίας να βρει σταθερό σχήμα δεν το ηχογραφεί. Κάτι που τελικώς θα γίνει το 1975, με την κυκλοφορία να λαμβάνει χώρα το Γενάρη του 76 από τη ΕΜΙ με παραγωγή από τον Γ.Κιουρτσόγλου και τον Τέρενς Κουίκ(!!!!). Ο δίσκος αποτελεί ένα εξαίσιο δείγμα προοδευτικού rock με έντονες jazz και folk επιρροές, φέρνοντας στο νου τόσο τους Jethro Tull και τα σχήματα της Ιταλικής σκηνής όσο και τα άλμπουμ του Διονύση Σαββόπουλου. Στο Lp συμμετέχει πλήθος μουσικών όπως ο Πουλικάκος αλλά και πρωτοεμφανιζόμενοι –μετέπειτα πασίγνωστοι-τραγουδιστές (Ν.Ζιώγαλας,Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας). Στα αξιοσημείωτα επίσης το φανταστικό εξώφυλλο , καθώς και το γεγονός ότι ο Τριανταφυλλίδης υπήρξε ιδιοκτήτης του κλαμπ «Σοφίτα»(όπου έκαναν τα πρώτα βήματα πολλά συγκροτήματα όπως οι Φατμέ, Μουσικές Ταξιαρχίες κ.α), και της δισκογραφικής εταιρίας Πολυαυλός.

Τα 4 Επίπεδα Της Ύπαρξης- «Τα 4 Επίπεδα της Ύπαρξης» (Venus)

Λιγότερο γνωστοί από τα προαναφερθέντα σχήματα, δημιουργήθηκαν το 1974 στα Σεπόλια Αττικής από τους Θανάση Αλατά, Χρήστο Βλαχάκη, Νίκο Δούναβη, Μάριο Γιαμαλάκη και κινήθηκαν σε ένα ύφος που συνδύαζε την ψυχεδέλεια με το heavy rock, έχοντας έντονες επιρροές από Iron Butterfly, Vanilla Fudge, Blue Cheer, Grand Funk Railroad. Όπως και άλλα σχήματα αυτής της περιόδου, έτσι και αυτοί αποδείχτηκαν βραχύβιοι , αφού διαλύθηκαν στα τέλη του 1976 , λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος από τον κόσμο. Ωστόσο νωρίτερα την ίδια χρονιά , πρόλαβαν να κυκλοφορήσουν το ομώνυμο ντεμπούτο τους, που βγήκε σε μόλις 1000 αντίτυπα, τα οποία και εξαντλήθηκαν άμεσα. Ο δίσκος χαρακτηρίζεται από μάλλον κακή παραγωγή, που όμως δεν μπορεί να μειώσει να τελικό αποτέλεσμα. Μιλάμε για ένα υπέροχο album με εξαιρετικούς/ ψυχεδελικούς στίχους , τρομερή κιθαριστική δουλειά και rhythm section με έντονη prog διάθεση. Εντούτοις , η μπάντα δεν συνέχισε , με το ανύπαρκτο promotion από τη μεριά της δισκογραφικής,(που ειδικευόταν σε δημοτικά και ελαφρολαικά), να παίζει καθοριστικό ρόλο σε αυτό. Το 2009 ο πασίγνωστος rapper Jay-Z, χρησιμοποίησε ένα sample από το κομμάτι «Κάποτε στην Αθήνα» στο super –hit “Run This Town”, δίνοντας κανονικά credit στον συνθέτη Θανάση Αλατά. Μάλιστα το κομμάτι τιμήθηκε με βραβείο Grammy, καθιστώντας τον Αλατά τον μοναδικό Έλληνα με τέτοια διάκριση!

Κλείνοντας, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι αν και εκ πρώτης όψεως πέτρινα, τα χρόνια αυτά ήταν τρομερά σημαντικά για την εγχώρια σκηνή, καθώς κάπου εδώ μπαίνουν οι βάσεις για ότι θα ακολούθησε από τη δεκαετία του 80 και μετά.

#1976 #rockmusic #greekscene #socrates #phos